Nuku'alofa door Theo - 3 - 7 september

Nuku'alofa 2-7 september

De Hifofua in 1957 "Dat wat veilig aan de andere kant komt"

Tonga……. Een oude wens van mij (Theo) komt in vervulling; zeilen naar het Koninkrijk Tonga waar ik tussen 1958/59 en 1962 met mijn ouders heb gewoond .En… we, Roel (en Jacomine) en ik completeren daarmee een oude afspraak.

In 1957 bestelde de Kroonprins Tungi van het Koninkrijk Tonga bij SanderNiestern in Delfzijl een tweetal schepen: de coaster Aoniu en de overmaatse sleepboot Hifofua. Mijn vader was verantwoordelijk voor de inbouw van de (MWM-)motoren. Tijdens een bouwinspectie vroeg de Kroonprins of mijn vader in Tonga de opleiding van de bemanning voor deze schepen voor zijn rekening wilde nemen. Dat verzoek kon niet geweigerd worden! Mijn vader voer als chief engineer op de Hifofua naar Tonga. Mijn moeder en ik kwamen na met de Southern Cross via Nieuw Zeeland. Een avontuur toentertijd! En zo belandden we op de archipel die door James Cook de Friendly Islands was genoemd.

Belofte: See you in de South Pacific, na 3,5 jaar in het echt

En die afspraak….. Roel, Chris en ik behoren tot de initiatiefnemers van de Stockvaert 1 en jaarlijks zeilen we in de Middellandse Zee. De afspraak werd ik meen al in 2010 gemaakt, toen Roel zei: Jacomine en ik hebben het plan rond de wereld te zeilen. Ik reageerde meteen dat als ze in de buurt van Tonga zijn ik mee wilde varen. Als ze dat leuk vinden natuurlijk, maar als kooimaat van Roel was de uitnodiging geen enkel probleem. Niet wetende dat het na het vertrek van de Tara vanuit Rotterdam-Delfshaven in mei 2012 nog ruim 3,5 jaar zou duren… Begin 2015, de plannen voor vertrek naar de Stille Zuidzee werden steeds concreter, zei Chris “zal ik meegaan” dat was natuurlijk een schot in de roos.

Koninklijk Paleis aan de lagune bij Nuku'alofa

Bij het vertrek vanuit Niuatopatapu (het noordelijkste deel van het Koninkrijk Tonga) was het vaarplan de eiland-groepen Vava’u en Ha’apai aan te doen alvorens Tongatapu met de hoofdstad Nuku’alofa te bereiken. Maar zeilen is weersafhankelijk en gelet op de te verwachten winden, nam de schipper het besluit, uiteraard in overleg met de Lady of the Tara (zoals Chris haar noemt), om rechtstreeks door de zeilen naar Tongatapu. Achter af een zeer wijs besluit. Zoals het schippers echtpaar gelet op de inmiddels jarenlange ervaring meer wijze besluiten heeft genomen daar waar het dagelijks leven aan boord betreft; op een relatief kleine leefomgeving is het goed orde en discipline in te stellen en te handhaven. Vermijd zo mogelijk het zoute water op en met name in de kajuit van de boot; vermijd onnodig vuil; reinig wat is ingekocht van al of niet vuil of hinderlijke beestjes, enz; begrijpelijk en zeer doelgericht. Ik heb groot respect voor de manier waarop Roel en Jacomine zo al ruim 3,5 jaar op weg zijn. Het schip, de inrichting en inventaris zien er picobello uit en de gastvrijheid die Chris en ik ervaren de ruim 2,5 week aan boord is om van (vrienden) te genieten.

Zonsondergang bij Pangaimotu

De Aoniu en met name de Hifofua, met beperkte vracht- en (dek)passagiersaccomodatie hebben eind jaren 50, begin jaren 60 met name het intereilandvervoer en verkeer opengelegd waar nu nog veel Tonganezen over spreken. Het bezoeken van familieleden op de andere eilanden werd daardoor makkelijker gemaakt. Zowel op Niuatoputapo als op Tongatupa kreeg ik warme reacties als ik in gesprek meldde dat mijn vader “chief-engineer” van de oude Hififua was geweest. Ook mijn verdwenen Tonganese woordenschat kwam per dag weer boven water; dat leidde af en toe tot leuke reacties.

Tonga-side school leerlingen toen en nu

Tijdens een van mijn mooie nachtwachten, zeilend ter hoogte van de Vava’u-groep en genietend van de schitterende sterrenpracht, kon ik al mijmerend denken aan de periode dat mijn vader hier voer met de Hifofua zo’n 55 jaar geleden en mijn eigen tijd op Tonga waar ik in uniform de Tonga-side school bezocht. Maar ook zo zeilend in de nacht: je bent op volle zee wel ontzettend klein….. een notendopje… en denkend aan thuis aan met name de kinderen en kleinkinderen zonder dagelijks telefonisch of whatsapp-contact……. het is wel heel ver weg zo’n 20000 km…..We voeren langs het eiland Late (toen bekend van de wilde honden), Kao en Tofua in de buurt van de Ha’apai groep (waar de muiterij op de Bounty heeft plaats gevonden).

De Hifofua is eind jaren 60 verkocht aan een particuliere onderneming die het niet al te nauw nam met het organiseren van wachten wanneer het schip op de rede voor anker lag; resultaat was dat tijdens een hurricane de Hifofua van de ankers werd gelicht en nu al jaren op een rif ligt ter hoogte van Nuku’alofa.

Big mama heet ons welkom op Pangaimoto

Op woensdag 2 september liepen we Tongatapu binnen en het was Roel die op een gegeven moment riep ‘daar ligt het schip van je vader…! Langzaam op de motor voeren we richting haven: een feest van herkenning; alhoewel ik er met Ria (overleden in 2008) in 2006 ben geweest is er het nodige op Tongatapu veranderd; het koninklijke paleis waar ik met mijn vader de toenmalige Koning bezocht en de oude havenpier zijn en nog. De nieuwe haven, de Queen Salotewharf, is fors uitgebreid met containeroverslag faciliteiten. Weliswaar moeten de schepen zelflossers hebben want kranen zijn er niet. We voeren het wat shabby-achtige haventje voor jachten in wat niet aantrekkelijk overkwam. Wederom nam het schippersechtpaar een wijs besluit: we gaan hier niet liggen maar een kleine 2 kilometer verder bij het eiland Pangaimotu met resort en kleine ferry gerund door de “bekende” Tonganese gastvrouw Big Mama. Achteraf een prima keuze . Vlakbij ligt ook het resort Fafa, volgens The Lonely Planet ‘one of the most elegant island-resorts of the Tongatapu-group’.

Ha'amonga Trilithon

De volgende dag met de ferry naar Nuku'alofa; eerst inklaren en de formaliteiten en tevens onmiddellijk de vriendelijkheid van de Tonganezen ervaren. Zelf ben ik langs de bij de haven liggende Roomskatholieke kerk gelopen, waar ik als kind pianoles kreeg van de nonnen en een kop koffie bij de Waterfront Lodge waar ik in 2006 met Ria verbleef voor we naar Fafa vertrokken.

Vervolgens met ons vieren met de taxi naar het centrum van Nuku’alofa; langs de Saloteroad, waar we woonden en even langs mijn oude Tonga side-school. Van de oude school is niet veel meer over, gelukkig de nodige nieuwbouw maar de school uniformen zijn nog dezelfde. Boodschappen, de markt, koffie bij het reeds jaren bekende Friendscafé en een simkaart voor de Tara-hotspot. Later die dag contact met het thuisfront wat toch wat emoties te weeg bracht (de afstand?)

Blowholes aan de zuidkust

We hebben een paar zeer mooie dagen op Tongatapu met ons vieren beleefd; dinner and dance night in the Hina cave, gerund door een zoon van een oud bemanningslid van de Aoniu. Een islandtour met diverse hoogtepunten: Ha’amonga Trilithon (de Tonganese variant van Stonehenge),Captain Cooks Landingsplace (1773), Flying Foxes (grote vleermuizen), de schitterende blowholes aan de zuidkust wanneer de zee swell het rif raakt, Abel Tasman's landingsplace in 1643! Maar hij was niet de eerste Nederlander op Tonga; hij werd jaren daarvoor al vooraf gegaan door Lemaire en Schouten en later Roggeveen…

de New Weslyan Church met poort voor de koning

Zondags naar de Weslyan Protestantse Kerk. De kerk waar ik ook met mijn ouders naar toe ging. Op de zeer stille zondag…..een echte rustdag voor de Tonganezen, was het bezoek aan deze kerk indrukwekkend. Schitterende koorzang, vooral het credo was erg mooi. De begeleiding bij de hymnes, de eucharistieviering waar de ouderlingen het brood en de wijn kregen vóór de aanwezige Koning en Koningin die toch het hoofd is van de kerk. Opvallend ook, de Tonganzen lopen makkelijker op blote voeten dan op slippers of sandalen hetgeen bleek in de kerk; overal stonden de sandalen en slippers; maar nog opvallender: de zondagse kledij met de matten die traditioneel gedragen worden en de veelal schitterend geklede vele kinderen…waar door de predikante apart na de avondmaalsviering aandacht aan werd besteed.

Laatste maaltijd aan boord: Tonga kreeft

Zondagavond een heerlijke Indische maaltijd aan boord van de Tara bereid door Chris samen met Jacomine en in aanwezigheid van de bemanning van de Sofia (een Engels echtpaar).

De laatste dag heb ik een ontmoeting met de broer van een collega van mijn vader….. toch bijzonder met hem en zijn vrouw over het verleden van gedachten te wisselen.

Voor mij vele mooie momenten! Om er een te noemen: vanaf de Tara de zonsondergang te zien met de oude Hifofua op het rif voor Tongatapu.

Iets gemist? Mijn klasgenoot van de lagere school Prinses Pilolevu, zuster van de huidige Koning, hebben we niet kunnen bezoeken wegens haar verblijf in Nieuw Zeeland. Jammer, maar ik had haar gelukkig wel ontmoet in 2006.

Zo onthouden we ons uitzicht: Pangaimotu

Daarna inpakken op de eerste regenachtige dag op Tonga. Chris en ik vertrekken naar het vliegveld (een lange reis via Auckland en Kuala Lumpur voor de boeg) en uitgezwaaid door Roel en Jacomine. Heel veel dank vriend en vriendin: een memorabele maar ook zeer gezellige zee- en zeilreis en voor Chris en mij onvergetelijke 17 dagen. Bon voyage de komende periode; geniet ervan en vooral van elkaar.

Theo

Theo in acie op de uitkijk

enorme flying foxes hangen te slapen in de bomen

Anahulu Cave om in te zwemmen: bijzonder

Samoa/Tonga blog van Christiaan - augustus/september

Vrijdag 4 september

Een blog, dit keer niet van Jacomine of Roel, maar van Christiaan samen met Theo de opstappers op het stuk van Samoa naar Tonga.

Aankomst op Apia Airport, geen hoela hoep wél bloemen

De aankomst op het vliegveld van het eiland Samoa vlak bij de hoofdstad Apia was een verademing na een vliegreis die eindeloos leek te duren. Voor Theo die rechtstreeks vloog was de vlucht nog erger dan voor mij omdat ik onderweg een paar dagen bij vrienden op bezoek gegaan was in Kuala Lumpur waar het vliegtuig toch een tussenstop had. Bovendien hadden de “oude heren” besloten om er een skivakantie van te maken. “Skivakantie” in de betekenis van “spending kids inheritance”, want we vlogen business class, wat op een vlucht van zo'n 35 uur van Amsterdam naar Samoa wel zo plezierig is.

In Samoa waren we als eerste het vliegtuig uit en ook kwam de bagage als eerste op de band, zelfs zo snel dat de muzikanten van het bandje met muziek á la Kiliman Hawaians nog niet eens klaar waren met het stemmen van de gitaren. Ook de dames van de douane waren nog niet op orde, die moesten eerst bijpraten voordat ze serieus aan het werk gingen – ja dat heb je zo wanneer er maar twee vliegtuigen per dag komen– wat voor ons een hele opluchting was want de kaas, worst, boemboes en de windgenerator waren niet bepaald zaken die zonder meer of eigenlijk helemaal niet ingevoerd mochten worden.

Genesis in de Tongaanse taal

Omdat er binnen een bandje was om ons op zijn Samoaans te verwelkomen, hadden we natuurlijk buiten de vliegtuigterminal niet alleen Jacomine en Roel verwacht, maar ook een aantal schone en schaars geklede meisjes in hoela hoep rieten rokjes. Dat viel tegen, niets van dat alles! De schilderijen van Gauguin geven wat dat betreft een valse indruk. In de volgende dagen kwamen we erachter dat voordat zendelingen en missionarissen bij bosjes arriveerden dit wel het geval was. Die lieden hebben daar godsdiensten met een zeer strikte preutse interpretatie verspreid en natuurlijk is die preutse interpretatie nooit veranderd en daardoor is er veel levensvreugde verloren gegaan. Ja, er wordt een enkele keer nog wel gezwommen, maar dan volledig gekleed en vrouwen hebben dan meestal drie lagen kleren aan zodat geen enkele vormen zichtbaar zijn. Op Niuatoputapu, het eerste eiland waar we na Samoa naar toe voeren, ging ik vanuit het schip zwemmen naar de wal, ik wilde op de wal klimmen omdat daar de maandelijkse boot met voorraden werd gelost, maar het werd me snel duidelijk gemaakt dat ik daar niet voldoende voor was gekleed.

Op Samoa hebben we de eerste dag na aankomst wat boodschappen gedaan op een voor de verandering rustige tropische markt. In het kleine stadje werd je soms wel gegroet, maar niemand liep je achterna en er waren ook geen kinderen die je om je naam vroegen of waar je vandaan kwam.

De volgende dag, zondag, met zijn vieren naar de kerk geweest. De kerk was oorspronkelijk gesticht door de London Missionary Society en was duidelijk conservatief protestants. De preek ging over het ontdekken en gebruiken van talenten, maar toen de dominee als voorbeeld gaf dat hij kwade geesten kon verdrijven haakte ik af.

Christiaan in functie, ay ay captain...

Zeilen naar Niuatputapu was een belevenis, natuurlijk de zee was ”rustig” bij een halfwindse koers. Roel gaf ons zelfs het vertrouwen om de twee nachten dat we op zee waren wacht te lopen, maar ondanks de “rustige” zee waren Jacomine en Theo de eerste dag wel zeeziek en het ankeren in de baai van Niuatputapu was voor hen een verademing.

In de baai lagen nog wat andere zeilboten en er kwamen er in de loop van de week nog een aantal bij. Toen we vertrokken waren er in totaal negen boten. Wat mij opviel was de onderlinge saamhorigheid van de bemanningen van al die schepen. Er waren drie Nederlandse boten en we hebben een keer aan boord van de grootste boot gegeten. Margret en Niels, de eigenaren, gaven me het gevoel alsof we elkaar al jaren kenden en elkaar alleen maar een tijdje niet gezien hadden. Dingen die ik normaal voor me houd of niet snel met anderen zou delen, daar spraken we over en dat was wederzijds.

Rondrit over het eiland, niet groot maar toch iteressant.

Er waren drie Amerikaanse schepen, op twee ervan was de schipper een Amerikaan en hun vrouwen kwamen uit de Filipijnen. Die vrouwen kwamen ook nog uit het zelfde gebied en logisch dat ze elkaar opzochten. Dan was er een Oostenrijks stel die hun boot als werkelijk een wrak hadden gekocht en zelf hadden opgeknapt. Rond de wereld zeilen is voor een bepaalde groep mensen en vaak wordt er vanuit gegaan dat je aardig in de slappe was moet zitten of gepensioneerd moet zijn om je zoiets te kunnen permitteren. Nou dat is echt niet zo, er zitten veel jonge stellen bij en mensen die zo weinig mogelijk op de motor varen omdat ze eigenlijk geen geld voor de brandstof hebben. Zo was er een leuk Canadees/Engels stel, Megan en Chris, zij leed aan het “restless lipsyndroom” want vooral de eerste keer ratelde ze maar door. Maar ja, Chris zei niet veel en ze hadden kortgeleden 46 dagen achter elkaar vanuit Canada op zee gezeten, dus dat zij haar verhaal kwijt moest was wel te begrijpen.

Voorbereiding voor de pot luck op de motu met alle zeilers

Hun bijdrage bij de dingen die we gezamenlijk deden met de acht/negen boten die in de baai lagen was wat minder dan van de boten die het ruimer hadden. Maar op een ander moment toen er een buitenboordmotor van een van de bijboten niet goed liep en Chris dat aan het geluid van de motor hoorde, kwam hij wel direct aanvaren om die motor te repareren. En zo waren er meer momenten dat de bemanningen elkaar hielpen. Chris was aan de wal monteur en hoopte in Nieuw Zeeland, waarnaar ze op weg zijn, geld te verdienen voor het volgende stuk van hun reis.

Op weg naar de kerkdienst in de auto van Nico

Op Niuatoputapu werden er veel dingen gezamenlijk gedaan. Een fundraising van de kerk, dat was een waar schouwspel met veel gezang en voor mij soms onbegrijpelijke zaken zoals het lopen en rennen door de kerk en het kava drinken door de mannen na afloop. Kava is een drank uit de wortel van een plant en geeft je hetzelfde gevoel als van een stevige verdoving bij de tandarts. Tenminste dat gaf het bij mij, maar ik had maar een halve kokosnoot vol gedronken. Soms wordt er wel tien keer zo veel gedronken en als je dat op maandag doet wordt je op woensdag wakker en je weet dan niet waar de dinsdag gebleven is. We hebben een keer gepicknickt op een klein eilandje, iedereen had wat meegenomen en er waren ook twee biggetjes die geroosterd werden. Jammer alleen dat het redelijk koud was, maar dat mocht de pret niet drukken. Ook een kerkgang ontbrak niet.

Mooi aangekleed voor de kerk, Sia in het midden

De kerk is erg belangrijk en die zondag zijn we naar de grootste katholieke kerk geweest. Die keuze was alleen maar gedaan omdat Sia de vrouw die voor de overheid de toeristen ontving, ons had uitgenodigd voor de lunch na afloop van de mis. Niuatoputapu heeft net geen negen honderd inwoners, maar wel twaalf kerken, ja schrik niet 12!!!! Drie katholieke kerken, een mormoonse, een zevende dag adventisten kerk en dan nog wat andere protestantse kerken. Drie keer op een zondag naar de kerk is dus geen enkel probleem en ja wat moet je anders op zondag doen want zwemmen, naar het strand gaan dat hoort en doet niemand.

Toen we Niuatoputapu verlieten was ik daar niet rouwig om, voor mijn gevoel waren we er lang genoeg geweest, of Jacomine en Roel dat ook zo voelden weet ik niet. Hun tempo ligt behoorlijk wat lager dan dat van iemand die zo uit de jachtige wereld van het westen komt binnengevlogen

Sia, Nico en little Sia op bezoek aan boord

Zeilers en gastheren&vrouwen op de motu na de pot luck

Kava ceremonie na de kerkdienst

Zwemmen in zoetwaterbron op Niuatoputapu

Jongetje haalt gebleekte pandanusbladen op voor matten

zondagslunch bij Sia en Nico thuis

                    

Zeezeilen Tonga - 29 augustus - 2 september

Zonsondergang over de motu bij Niuatoputapu

Ons verblijf op Niuatoputapu duurt een paar dagen langer dan de bedoeling. Een aanhoudende harde wind uit zuid-zuid ooost, bijna pal tegen, is geen aantrekkelijk vooruitzicht om de beschutting van de lagune te verlaten. Over de laatste dagen daar zal Christiaan schrijven als we weer vaste grond onder de kiel hebben, onder helling blogs schrijven is toch echt voor gevorderden. We zijn onderweg naar Vava'u, een interessante groep eilanden ten zuiden van Niuatupotapu. De wind is eindelijk gedraaid naar zuid-oost en zal nog een beetje krimpen naar oost, zo rond de 20 knopen. Het betekent wel voor het eerst sinds lange tijd aan de wind zeilen en we krijgen dan ook bakken water over. De eerste reven zitten er al in als we vertrekken, maar voor de nacht zijn de genua en grootzeil twee keer gereefd en lopen we nog steeds 6 knopen. Comfortabel is anders en veel gegeten wordt er ook niet. Ik denk dat Theo en Christiaan zich erg verheugd hebben op zeilen in de tropen, maar de realiteit lijkt meer op de Noordzee in een winderige zomer. De wind is koel en de watertemperatuur daalt van 29ºC naar 24,5ºC!

Voor het eerst weer aan de wind en zeilpak aan!

De weerberichten die we binnen halen laten voor na woensdag eerst windstilte zien, er komt dan een lage druk gebied over met veel regen en daarna weer veel wind uit zuid, pal tegen. Wat te doen om toch zonder stress in Nuku'alofa te zijn voor de vlucht terug van Theo en Christiaan? We zeilen door nu we goede wind hebben. Dag Vava'u, dag Hapai eilanden, we kunnen plannen maken wat we willen, het weer bepaalt. En het weer is hier onstuimig en erg veranderlijk. We komen meer onder de invloed van lage drukgebieden die uit de Tasman zee over Nieuw Zeeland naar het noorden komen. Daar botsen ze op de warme lucht rondom de evenaar en ontstaan er allerlei bijzondere weereffecten. Het is verrassend om te zien hoe snel de patronen veranderen nu we naar het zuiden zeilen. We hadden dat eigenlijk pas verwacht op het traject van Tonga naar Nieuw Zeeland, maar het is zoals het is.

De 2e dag is rustiger, tijd om te lezen aan de lage kant

Het is nu middernacht en we zeilen langs de wereldberoemde vulkaaneilandjes Kao en Tofua. Ook nog nooit van gehoord? Theo vertel ons dat hier de muiterij op de Bounty heeft plaatsgevonden. Ik probeer mij een voorstelling te maken van het tafereel over de eeuwen heen. Kapitein Bligh die met 12 of 13 man in een sloep gezet wordt met minimale hoeveelheden water, eten en navigatie- middelen. Zij keken naar dezelfde rotsen als ik nu. In die sloep bereiken ze Timor na een lange reis met ontberingen, honger en dorst. Bligh was geen prettige man, zoals uit de verhalen naar voren komt, maar varen kon hij! Hoe zullen de muiters zich gevoeld hebben na de eerste euforie? Ze maken een omweg langs eilanden waar ze niet welkom zijn, om dan terug te keren naar Tahiti. Met versterking van de bemanning (vrouwen en mannen) vertrekken ze, om zich uiteindelijk op het het onbewoonde Pitcairn te vestigen. De Bounty wordt daar verbrand zodat niemand nog kan vluchten en het schip geen aandacht trekt van passerende schepen. Een zelfgekozen gevangenschap. Het kan vreemd lopen in het leven.

Prachtige luchten onderweg

De wind is wat afgenomen en meer oost. De reven zijn uit de zeilen en we scheuren met 7 knopen door het water, nog 73 mijl te gaan. De mannen liggen lekker te slapen in hun zeekooien en morgenochtend wacht ons Nuku'alofa, de hoofdstad van Tonga. Daar gaan we met Theo voorop op een tour vol herinneringen, het lijkt mij een leuke manier om zo een eiland te leren kennen.

Vlak bij Tongatapu wéér walvissen!

Niuatupotapu - 25-28 augustus

De vlaggenceremonie, mét Tongaans volkslied van Theo

We varen een kleine twee dagen en hebben wisselend weer onderweg van Samoa naar Niuatoputapu (eiland van de heilige kokosnoot, even oefenen!). Geen wind, goede wind en wind op de neus. Heftige kruisgolven om mee te beginnen, maar daarna gelukkig minder. Regen, veel bewolking en af en zon en maan. De aankomst bij het eerste Tonga eiland Niuatoputapu maakt veel goed. Om ons heen springen de bultrug walvissen uit het water. Soms zijn het er drie, soms een eenling, maar ze houden ons lekker bezig de laatste uren van de reis.

Springende bultrugwalvis

Dan zien we een prachtig eiland voor ons liggen in een blauw groene lagune met hier en daar een motu. Het eiland is overwegend laag maar er steekt een berg uit, het restant van een oude vulkaan. De aardbeving en tsunuami van 2009 hebben erg huisgehouden hier. Het koraalrif is verwoest en we zien hier en daar nieuwe kernen koraal ontstaan, maar het zal nog lang duren voor het weer een interessant koraal gebied is. De traditionele open huizen dicht bij de zee waren weggespoeld, niet zozeer doordat de tsunami zo hoog was, maar de trekkracht van de terugtrekkende golf was verwoestend. Gelukkig waren de mensen snel naar boven gelopen en zijn maar erg weinig slachtoffers te betreuren. In de drie dorpen langs de kust zijn er daarna kleine prefab woningen neergezet en de traditionele huizen zijn niet herbouwd. Een verlies, maar ook winst. Door de golfplaten daken op de huizen hebben alle bewoners nu eigen regen

Het huis van Sia en Nico van na de tsunami

drinkwater, hier en daar zonnepanelen met wat accu's en er is licht. Verder leven de mensen simpel. Ze eten vis, schaal- en schelpdieren, er lopen overal kippen en varkentjes en ook de honden ontkomen niet aan de kookpot. Als koolhydraten zijn er taro, broodvruchten en yam wortels en fruit groeit overal. Eenmaal per maand komt het bevoorradingsschip, het wordt morgen verwacht en er is dan ook van alles op: meel, tabak, kookolie. Luxe goederen zijn er nauwelijks op het eiland, winkels hebben we ook nog niet gezien in de drie dorpjes. Wel 10 kerken voor 800 inwoners!

Theo heeft als jongen van 8 tot 12 jaar op Tonga gewoond, hij verheugt zich dan ook zeer op het zeilen in Tonga. Zijn vader heeft het eerste schip hierheen gevaren wat de vracht en veerdienst onderhield tussen de eilanden: de Hifofu'a "dat wat veilig aan de andere kant komt". Toentertijd een enorme verandering in het leven van de bewoners en nu nog steeds doet het noemen van de naam deuren open. We zijn nog maar net geankerd en het inklaringsteam komt langs: immigratie, agricultuur en douane. We hebben nog nooit zo'n vriendelijk team meegemaakt en met koffie en koekjes lijkt het net een visite. Theo en de immigratie en douane beambte halen samen herinneringen op aan de Hifofu'a, het is een geanimeerd gesprek. Ook komen er weer woorden boven in het Tonganees.

Douane, immigratie en agricultuur, wat een ontvangst!

 Er liggen nog 3 boten, waarvan we er al 1 kennen. We horen dat er op vrijdag Pot Luck georganiseerd wordt door de familie die al jaren de yachties onder hun hoede nemen. Later maken we kennis met Sia en Nico en hun dochtertje Little Sia. De twee oudste jongens zijn naar school. Het is opvallend dat je op een klein eiland veel sneller opgenomen wordt in de gang van zaken. Donderdag is de jaarlijkse fundraising voor het salaris van de predikanten van een van de kerkgenootschappen op het eiland, of we ook willen komen. Op zondag is er na de kerkdienst een lunch bij Sia en Nico thuis voor de yachties zodat ze toch een familie hebben op het eiland. Zo gaat dat zonder veel omhaal van woorden.

Enkele vrouwen en kinderen bij de fundraising

Op donderdag verzamelen alle Yachties zich voor de fundraising. We doen onze donaties in een envelop en gaan naar de kerk. De dienst is al in volle gang als we aankomen, het gezang leidt ons zo naar binnen. Het is een ceremonie die meerdere keren herhaald wordt, waarin per familie geld ingezameld wordt voor en door de predikanten, die verder geen betaling voor hun werk krijgen. Tussen de inzamelingen in wordt er gezongen, iemand zet spontaan een lied in en de rest volgt, meestal in kanon. Door de vrouwen wordt gedanst. Soms lijkt het net op theater waarin er met de inzamelteil wordt gehamerd op hoofden en tegen de buik en er grapjes gemaakt worden en dan gaat de teil weer rond. Het ene moment barst iemand in tranen uit bij het noemen een naam, het volgende moment wordt er gelachen. De vrouwen zijn goed gekleed en hebben ceintuurs van gekleurde planten stroken, of medaillons van kokosnoot en schepjes en prachtige gevlochten kleden omgebonden met de ceintuurs. De mannen zien er sterk uit en zingen met een diepe stem.

Het feestmaal na de fundraising

De laatste inzameling is van onze "familie" en ze zijn zeer tevreden met wat er in de envelop zit: het gezang heft weer aan met vele malen malo aupito (heel erg bedankt) tussen de regels door. De mannen hebben daarna nog een kava ceremonie en Theo komt iemand tegen die de Hifofu'a als jongetje nog binnen heeft zien komen en de boot niet alleen uit de verhalen kent. Na afloop willen we naar de boot maar dat is niet de bedoeling. Als dank voor onze donatie is er een gevlochten mand met eten bezorgd bij Sia en Nico en worden we bij de lunch verwacht. De andere kerkgangers eten ook in verschillende groepjes als dank voor de fundraising. Er staat werkelijk van alles op tafel: vis, watermeloen, custardcakes, taro, maar een gebraden varkentje spant de kroon. We zijn met 10 mensen van de boten en het voelt inderdaad een beetje als familie.

Blauw in blauw de lagune bij Nuiatoputapu

De wind staat pal tegen op weg naar het zuiden dus we blijven nog tot na het weekend hier, heerlijk genieten van het leven op het eiland.

Niuatoputapu, oude vulkaan met eromheen laagland

Samoa 16-23 augustus

Wisseling van de Vlaggen : Western Samoa

We komen zondagmorgen 16 augustus aan op Western Samoa. Oh nee, even de klok gelijk zetten en dan is het opeens 24 uur later en komen we aan op maandag 17 augustus! Vlak voor Western Samoa varen we over de datumgrens. We lopen nu niet meer 12 uur achter op Nederland maar 13 uur vóór. Aan boord merken we er natuurlijk niets van, de zon komt op en gaat onder, maar het terugrekenen van de tijd is wennen. Bijzonder! Vlak na ons vertrek uit Nederland zijn we over de GMT meridiaan van oost naar west gezeild en nu we de datum grens passeren betekent dat we bijna een halve wereldbol verder zijn, nog even en we zeilen weer op het Oostelijk halfrond.

De nieuwe kathedraal van Apia uit 2014

Op Samoa heeft iedereen lunch pauze en we ankeren even in afwachting van het inklaren. Roel en Niels van de Unwind worden later opgehaald voor de formaliteiten. Het duurt uren! Immigratie, gezondheid, ministerie van landbouw en de douane hebben allemaal hun formaliteiten, maar haast hebben ze zeker niet. Als we later in de echte jachthaven liggen komt er nog een official langs en het duurt even voor ik doorheb wat zo opvalt aan hem. In Samoa dragen de mannen geen broek maar een omslagrok, een lavalava. Soms kleurrijk, maar deze man heeft een keurige grijze krijtstreep rok onder zijn colbert!

Het centrum van Apia oogt modern met lelijke grote betonnen gebouwen en de regerings- en bank gebouwen steken met 5/6 verdiepingen overal bovenuit. Op weg naar het centrum lopen we langs 6 kerken en in het centrum zien we er nog 4. Je kunt het zo gek niet bedenken in de christelijke geloofsstromingen of er is een kerk van op het eiland. Iedereen is lid van een kerkgenootschap.

Kava Ceremonie, ieder krijgt een slokje van het brouwsel

Het andere belangrijke verband is de familie. De Samoa's leven in grote familieverbanden bijeen. Samenkomen doen ze in fale's: grote open kamers, palmbomen als pilaren en een dak als een omgekeerde boot erop. Er zijn eenvoudige uitvoeringen, maar ook prachtige versierde en bewerkte fale's. Voor officiële bijeenkomsten hebben ze een dorps fale. De hoofden van de families komen daar bijeen om zaken te bespreken aangaande het dorp of hun bewoners.

De groentemarkt in het centrum is groot en open, het aanbod is bij alle stalletjes bijna gelijk en niet erg gevarieerd. De mensen zijn erg aardig. De taxi-chauffeurs zijn gedienstig en talrijk, zelfs als je naar de hoek van de straat moet. Achter het tourist office is een Cultural Village met fale's, de traditionele open gebouwen en drie keer per week een programma.

Rebecca maakt tapa van boomschors, arbeidsintensief proces

Ze laten zien hoe de mannen koken in umu's, steenovens in de grond afgedekt met bladeren. Het resultaat krijgen we later als lunch aangeboden. Vooral het Taroblad in kokosmelk gekookt is heerlijk. We weven haarbanden en borden van palmblad. Er is muziek, dans en een kava ceremonie om ons welkom te heten. Na de lunch zijn er demonstraties tatoeëren, ontstaan in Samoa volgens de gidsen, tapa textiel maken uit de bast van de moerbeiboom, masseren en houtbewerking. Het is erg informatief en het team wat er werkt is bijzonder aardig. Naast het Samoaans spreken bijna alle bewoners een beetje en sommigen goed Engels. De antwoorden die we krijgen op onze vragen lopen wel zeer uiteen. We vragen aan verschillende mensen hoeveel mensen er op het eiland wonen. Topscore is 4 tot 5 miljoen de laagste schatting was 900.000. Volgens de Lonely Planet zijn het er 175.000..... Misschien zijn onze vragen toch niet goed gesteld.

Stevensons' portret in het museum

Na een felle concurrentie strijd gaan we met met Margret en Niels in de taxi van Henry het eiland verkennen. We kiezen hem omdat de andere zoveel kletst, Henry blijkt onderweg zo gesloten als een oester. Hij doet zijn best om zo hard mogelijk te rijden en onderweg honden, kippen en varkentjes een doodsschrik te bezorgen. Wees dus altijd voorzichtig met wat je wenst. We bezoeken het huis, nu museum, waar de schrijver Stevenson (van o.a. Schateiland) in 1894 overleden is. Wat een mooie plek om te wonen, maar hij heeft er maar kort plezier van gehad. Hij was zeer geliefd bij de eilandbewoners en is begraven op de berg die uitkijkt over zijn landgoed en de oceaan.

We vervolgen de weg langs de oceaan, zien prachtige watervallen en zwemmen er in één. Er zijn twee meertjes in een lava tunnel waar we zwemmen, heel bijzonder met de hoge begroeide wanden om ons heen. Er is een doorgang naar de zee, maar we durven er geen van vieren door. Overal langs de weg staan manshoge rode kamerplanten bij de dorpjes en talloze kerken en fale's.

Togitogiga waterval, mooi zwemmen

Het eiland is erg groen en bij de dorpen zijn kleine plantages van taro, bananen en yams aangelegd voor familie gebruik. In het binnenland schijnen ook grotere plantages te zijn, vooral taro. Een dorpje aan de zuid kant maakt een trieste indruk, tijdens de laatste tsunami in 2009 zijn veel huizen verwoest en ruim 300 mensen (vooral kinderen) omgekomen. Veel huizen staan nog leeg, de bewoners zijn verhuisd naar de andere kant van het eiland en ook het dak van de enorme kerk ontbreekt nog steeds. Samoa ligt ook in de route van de hurricanes, Evan kwam in december 2013 over en de overstromingen hebben veel schade aangericht. Het beroemde Aggie Grey hotel is helaas nog steeds in de renovatiefase.

Het meertje in de  lavatunnel van de Sua Ocean Trench

Eind van de week komen Christiaan en Theo aan uit Nederland. Zij zeilen het traject mee naar Tonga en het is erg leuk om vrienden aan boord te hebben. In het weekend is veel gesloten, dus we doen op zondag wat alle Samoanen doen: we gaan naar de kerk. De Protestantse kerk dit keer. In 1849 opgericht als zeemanskerk voor de walvisvaarders en eind 19^e eeuw overgenomen door de London Mission society. De dienst is in het Engels en het koor laat goed van zich horen. Als wij mee kunnen zingen is er een karaoke-scherm met de tekst, erg handig. Na afloop van de dienst worden we uitgenodigd om aan te schuiven bij de morning tea.

Morning Tea na de kerkdienst 

Heerlijke Engelse hapjes en een fijne sfeer tussen de kerkgangers onderling. De kinderen van de zondagsschool erbij, het is lekker levendig. Veel kerkgangers hebben een Europese voorvader in hun familie. Mannen die naar Samoa kwamen en er een Samoaanse vrouw trouwden. Hun kinderen waaieren uit over verschillende plekken in de Pacific. Nieuw Zeeland wordt weer vaak genoemd.

Na de dienst worden we opgehaald door Tai, een taxi chauffeur van de haven. We gaan bij zijn familie de zondagslunch gebruiken. Zijn moeder, vrouw en 4 kinderen zijn er, evenals zijn broer met zijn gezin. We blijven vreemde witte mensen en wij krijgen eerst te eten. Ze hebben echt alles uit de kast gehaald en we eten een feestmaal met garnalen, zout vlees en kip, terwijl we gingen voor een traditionele Samoaanse lunch.

De vrouwen en kinderen in de familie van Tai

De familie eet pas als wij weg zijn. Het huis is eenvoudig, ook hier heeft de hurricane Evan schade aangericht en het herstel duurt lang. Meubilair is er bijna niet en we schuiven aan op de handgeweven matten. De schoonzus van Tai vindt het maar wat jammer dat we morgen al weg gaan, ze had me graag geleerd om sieraden te maken en matten te vlechten. Het duurt een paar dagen voor je mensen leert kennen en er een wederzijdse klik is. Als we terug komen zijn we van harte welkom.... Door het bezoek aan Tai's familie vind ik het ook jammer om alweer weg te gaan. Het leven van een zeiler is niet anders. De wind is gunstig en de Tonga archipel lokt dus we gaan weer op zee.

Gidsen in het Cultural Village

zwemmen in de Sua Ocean Trench 

Markt: taro, yam, kokosnoten, papaya's & mooie manden

Sisifo de keindochter van Rebecca. Jong geleerd oud gedaan

Suwarrow 7-15 augustus

Samen iets eten en drinken aan het eind van de dag

Het valt niet mee om een interessant verhaal te schrijven over Suwarrow. Het is een enorm natuurreservaat, met heel weinig land en heel veel water. Het is dus vooral veel niets, een paradijs voor zeevogels en waterleven. Als gast ervaar je dat vanaf de boot, want wij mogen niet naar de andere eilandjes. De dagen op Suwarrow hebben een eigen, relaxed ritme. Wandelen op Anchor Island, snorkelen tussen het koraal in de lagune, lezen, beetje klussen en aan het eind van de middag verzamelen op het strand voor een drankje en vaak ook pot luck (=samen eten). Uitzicht op de zonsondergang over het azuurblauwe water en daarna kampvuur van kokosnoten. Geen winkels, geen internet of telefoon die afleiden.

Zonsondergang vanaf het strand

De enigen die op Suwarrow komen zijn zeilboten, er is geen enkele reguliere verbinding. Een combinatie van ongerepte natuur en de exclusiviteit van een resort, maar dan met do it yourself luxe. Er zijn 13 boten in de week dat wij er zijn met in totaal 14 kinderen aan boord. Het maakt de sfeer speels en bijna iedere avond komen de gitaar, ukeleles en songteksten mee en zelfs een saxofoon. Een paar fanatieke vissers gaan naar de pas en de oogst ligt 's avonds op de bbq. Een heerlijk simpel leven.

Muziek maken en kampvuur

Harry en Vaïna, de parkrangrs

De dag na aankomst ontmoeten we Harry, de park ranger en zijn vrouw Vaïna. 6 maanden per jaar wonen zij op Suwarrow in de natuur en hun enige aanspraak zijn de zeilers die langs komen. Zij zijn beiden tegen de zestig. Harry is vaak bezig, maar Vaïna heeft wel tijd voor een praatje. Hun 3 kinderen en de kleinkinderen wonen op het hoofdeiland Raratonga, in de zuidelijke Cook eilanden. De Cook eilanden zijn onafhankelijk, maar ook vrijwillig onderdeel van Nieuw Zeeland. Ze hebben allemaal een Nieuw Zeelands paspoort en kunnen daarmee in NZ & Australië wonen en werken. Veel kinderen gaan in Nieuw Zeeland naar school, sommigen komen terug, maar lang niet allemaal. Volgens de Lonely Planet wonen er 72.000 (=80%) Cookers buiten de Cook eilanden. Vaïna vertelt dat haar kleindochters van rond de 20 eigenlijk alleen Engels spreken en haar kleinzoon speelt liever met zijn spelcomputer dan buiten. Op de zuidelijke eilanden is het Westerse leven dichtbij. Zij vindt het jammer dat een gedeelte van de cultuur veranderd, maar tegenhouden kan ze het niet.

De Starry Puffer, wat een schutkleur hè!

Als ik naar buiten kijk zie ik een prachtige lagune, op zwemafstand van de boot kunnen we snorkelen. Een nieuwe aanwinst in ons lijstje "vissen gezien" is een 1 meter lange Starry Puffer. Hij is zwart-wit gestippeld en valt nauwelijks op op de zanderige bodem. Zwemmen kan hij bijna niet, dat is ook niet nodig want hij is erg giftig, dus iedereen laat hem met rust. Een minuscule hoeveelheid van het gif is al dodelijk voor mensen. De laatste ochtend snorkel ik nog even als afscheid en zie ik een prachtige schildpad, met een mooie beige en bruine tekening op zijn schild en kop. Het is nog erg rustig in het water, hij is nieuwsgierig en komt bij me kijken wat er nu weer rondzwemt. Niet interessant en hij zwemt weer weg en wij halen het anker op na bijna een week Suwarrow.

Een prachtige zonsondergang als we door Suwarrow varen

510 mijl hemelsbreed naar West Samoa, onze volgende bestemming. De eerste dag is er weinig wind, maar prachtig weer en net bezeild en zo zeilen we rustig door de Suwarrow Archipel tot we op open zee zijn. Om ons heen tientallen zeevogels. Dan 8 uur op de motor de nacht in. De tweede dag is zwaar met regen, veel wind en bokkige golven. Alles bezeild dus niets te klagen, maar voor mij is het een slechte dag: de hele dag tegen zeeziek aan. Vandaag, de derde dag, is het weer een prachtige dag, de wind neemt af en de golven ook, we zeilen nog steeds halve tot ruime wind. Net zag ik een eerste randje van de nieuwe maan en zo'n 30 mijl ten zuiden van ons zie ik de lichtjes van American Samoa langs glijden. Nog 72 mijl te gaan, dus morgen komen we aan op West Samoa.

Catch of the day: hondentanden tonijn

Kokosnoot krab: blijf uit mijn buurt!

Harry kan het wel: Hier zie je pas echt hoe goot hij is

Papierwerk, daar houden ze van op de Cooks